ਨਾਮ ਜਪਨਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਹੈ
ਹਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੀ ਮਜੀਠਾ ਰੰਗ ਹੈ।
ਗੁਰਿ ਤੁਠੈ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਚਾੜਿਆ ਫਿਰਿ
ਬਹੁੜਿ ਨ ਹੋਵੀ ਭੰਙੁ॥
ਮੇਰੇ ਮਨ ਹਰਿ ਰਾਮ ਨਾਮਿ ਕਰਿ ਰੰਙੁ॥
ਗੁਰਿ ਤੁਠੈ ਹਰਿ ਉਪਦੇਸਿਆ ਹਰਿ
ਭੇਟਿਆ ਰਾਉ ਨਿਸੰਙੁ॥ ਰਹਾਉ॥
ਮੁੰਧ ਇਆਣੀ ਮਨਮੁਖੀ ਫਿਰਿ
ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਅੰਙੁ॥
ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਇਓ
ਮਨਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਸਹਲੰਙੁ॥
ਹਮ ਮੈਂ'ਲੁ ਭਰੇ ਦੁਹਚਾਰੀਆ ਹਰਿ
ਰਾਖਹੁ ਅੰਗੀ ਅੰਙੁ॥
ਗੁਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰਿ ਨਵਲਾਇਆ
ਸਭਿ ਲਾਥੇ ਕਿਲਵਿਖ ਪੰਙੁ॥
ਹਰਿ ਦੀਨਾ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭੁ
ਸਤਸੰਗਤਿ ਮੇਲਹੁ ਸੰਙੁ॥
ਮਿਲਿ ਸੰਗਤਿ ਹਰਿ ਰੰਗੁ ਪਾਇਆ
ਜਨ ਨਾਨਕ ਮਨਿ ਤਨਿ ਰੰਙੁ॥
ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਦਫਾ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਕਿ-
ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ-
ਫੁਰਮਾਉਣ ਲੱਗੇ ਕਿ-
ਇੱਕ ਨੌਕਰ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਜਦੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ, ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਮਾਲਿਕ ਦੀ ਪਰ ਤਨਖਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਕਦੇ ਵੀ ਮਜਦੂਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਮੈਂ' ਸਿਰਫ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਮੈਂ'ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਜੂਠਾ ਥਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਉਤਾਰੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਕਾਫੀ ਹਨ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਮਾਲਿਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਕਰਜਾਈ ਮਹਿਸੂਸ (-ਕਕ;) ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁੱਝ ਲਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਫੁਰਮਾਉਂਣ ਲੱਗੇ-
ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਕੀ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਫੁਰਮਾਉਂਣ ਲੱਗੇ-
ਉਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਣ ਲੱਗੇ-
ਫਿਰ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਣ ਲੱਗੇ-
ਬਾਬਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਫੁਰਮਾਉਂਣ ਲੱਗੇ-
ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੀ ਇਹ ਇੱਕੋ ਹੀ ਚੀਜ਼ ਦਰਸਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ?
ਗੁਰਿ ਤੁਠੈ ਹਰਿ ਰੰਗ ਚੜਿਆ
ਫਿਰਿ ਬਹੁੜਿ ਨ ਹੋਵੀ ਭੰਙੁ॥
ਫੁਰਮਾਇਆ-
ਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਹੀ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਸਭ ਉਹਦਾ ਹੀ ਹੈ।
ਹੁਕਮਿ ਮੰਨਿਐ ਪਾਈਐ॥
ਇਹ ਕਿਸਦਾ ਤਨ ਮਨ ਧਨ ਹੈ? ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹਨ? ਉਸਦੇ ਹੀ ਬਖਸ਼ੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁੱਝ ਉਸਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ ਪਰ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸਾਹਿਬ ਤੁੱਠਦੇ ਹਨ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਦਾਤ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸੁਆਦ ਤੇ ਨਸ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਓ ਤਿਨ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਪਾਇਓ॥
ਫਿਰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਮਤੀਦਾਸ ਜੀ, ਭਾਈ ਸਤੀਦਾਸ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਦਿਆਲਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੇਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੋਂ ਮੁਆਵਜਾ ਕੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
9 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋਏ ਹਨ। 33 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੇਸਗੜ੍ਹ (ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ) ਸਾਹਿਬ ਖੇਡ ਵਰਤਾਇਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਕਤ ਸੀਸ ਮੰਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਨਿੱਤਰੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਬਖਸ਼ਦੇ ਹਨ ? ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲੂੰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਿਤਾ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ- ਆਪਾ ਕੀ ਸਮਰਪਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ'' ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 'ਮੈਂ' ਵਟੇ 'ਤੂੰ' ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ 'ਤੂੰ' (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ) ਨੂੰ ਭਰੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਬਹੂ ਨ ਹੋਵੈ ਭੰਗੁ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਈਐ॥
ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਬਖਸ਼ ਲੈ ।।